{"id":29555,"date":"2021-11-05T23:28:05","date_gmt":"2021-11-05T20:28:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sonperiyot.com\/?p=29555"},"modified":"2021-11-06T00:13:05","modified_gmt":"2021-11-05T21:13:05","slug":"bazi-coachlar-haksiz-yere-mi-kovuluyor-nbae-davranissal-ekonomist-perspektifinden-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sonperiyot.com\/bazi-coachlar-haksiz-yere-mi-kovuluyor-nbae-davranissal-ekonomist-perspektifinden-bakis\/","title":{"rendered":"Baz\u0131 Coachlar Haks\u0131z Yere mi Kovuluyor? NBA’e Davran\u0131\u015fsal Ekonomist Perspektifinden Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n

Fark\u0131nda olmasan\u0131z da davran\u0131\u015fsal ekonomi, hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131nda; basketbol da dahil. Hatta basketbolun merkezinde davran\u0131\u015fsal bilimler yat\u0131yor desek yads\u0131namaz.<\/p>\n\n\n\n

Finans d\u00fcnyas\u0131nda kabul g\u00f6ren klasik karar verme mekanizmas\u0131, bireylerin ellerindeki kaynaklar\u0131 en verimli y\u00f6ntemle de\u011ferlendirerek rasyonel kararlar verdi\u011fini varsayar. Ancak ayn\u0131 zamanda bir davran\u0131\u015fsal ekonomist olan 2002 Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc sahibi Daniel Kahneman, insanlar\u0131n karar mekanizmalar\u0131n\u0131n \u00f6nyarg\u0131lardan, duygulardan ve d\u0131\u015f etkenlerden etkilendi\u011fini; dolay\u0131s\u0131yla mevcut kaynaklar\u0131n en verimli d\u00fczeyde kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

NF platformunda bili\u015fsel terminolojiler okumak garip gelebilir, fakat bu terminolojiler NBA ba\u015f antren\u00f6rlerinin kovulmas\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkili. Konuya a\u00e7\u0131klama getirmek ad\u0131na sizleri 2017-18 sezonunun ba\u015flang\u0131c\u0131na, 2017 senesinin Kas\u0131m ay\u0131na g\u00f6t\u00fcrece\u011fim. NBA’de o g\u00fcne kadar 533 g\u00fcn boyunca hi\u00e7bir coach kovulmam\u0131\u015f, bu alanda rekor k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Seriyi bozma onuru Phoenix Suns ba\u015f antren\u00f6r\u00fc Earl Watson’a k\u0131smet oldu.<\/p>\n\n\n\n

Sezona \u00fc\u00e7 ma\u011flubiyetle giren Phoenix Suns’ta Watson’\u0131n kovulmas\u0131 s\u00fcrpriz olmad\u0131. Neticede tak\u0131mdan sorumlu ki\u015fi ba\u015f antren\u00f6rd\u00fc; tak\u0131m ba\u015far\u0131s\u0131z bir grafik \u00e7izdi\u011finde ba\u015f antren\u00f6r\u00fc kovmak rasyonel bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil miydi? Davran\u0131\u015fsal ekonomiye g\u00f6re her zaman de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc tak\u0131m y\u00f6netimi bu karar\u0131 verirken davran\u0131\u015fsal ekonomistlerin sonu\u00e7 yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 (outcome bias)<\/strong> diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7e\u015fit \u00f6nyarg\u0131n\u0131n etkisinde kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong>, olaylar\u0131 de\u011ferlendirirken mevcut bilgi birikiminden hareketle verilebilecek en iyi karar\u0131n verilip verilmedi\u011finden ziyade olaylar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na odaklanmaya denir. Daha \u00f6z bir ifadeyle bir olay\u0131 veyahut hareketi de\u011ferlendirirken sonucun de\u011ferlendirmedeki etkisinin a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7arak \u00f6nyarg\u0131 olu\u015fturmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n\n\n\n

Earl Watson ve Phoenix Suns’\u0131n durumuna davran\u0131\u015fsal ekonomi lensinden g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ilgin\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunabiliriz. \u00d6rne\u011fin Watson’\u0131n ba\u015f antren\u00f6rl\u00fck ba\u011flam\u0131nda verdi\u011fi iyi kararlar, muhtemelen Suns y\u00f6netimi nezdinde ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 ma\u011flubiyetin g\u00f6lgesinde kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Earl Watson’\u0131n g\u00f6revi tak\u0131m\u0131n ma\u00e7 kazanmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak de\u011fil mi? Bu da ne demek?<\/p>\n\n\n\n

Bu konuyu ara\u015ft\u0131r\u0131rken zihnimi bu t\u00fcr sorular kurcalam\u0131\u015ft\u0131. Bu noktada davran\u0131\u015fsal ekonomi \u015funu savunuyor: Phoenix Suns’\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ma\u011flubiyetlerin coach hatas\u0131ndan veyahut onun elinde olan fakt\u00f6rlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 nereden biliyoruz? Bu bilgiye eri\u015fmeden, ba\u015far\u0131s\u0131z sonu\u00e7lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilimle faturay\u0131 Watson’a kesmek do\u011fru mu?<\/p>\n\n\n\n

Kafalar\u0131 biraz kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131n bilincindeyim. Dolay\u0131s\u0131yla sizlere daha somut bir veriyle gelerek yap-bozun par\u00e7alar\u0131n\u0131 oturtaca\u011f\u0131m. Lars Lefgren ve Brennan Platt taraf\u0131ndan sonu\u00e7 yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma 20.000’den fazla NBA kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na alm\u0131\u015f. Sonucundaysa ba\u015f antren\u00f6rlerinin yak\u0131n bir galibiyete k\u0131yasla yak\u0131n bir ma\u011flubiyetten sonraki ma\u00e7ta parkeye farkl\u0131 bir ilk be\u015fle \u00e7\u0131kmaya %17 daha yatk\u0131n olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fler. Birka\u00e7 say\u0131l\u0131k oynama ger\u00e7ekten de coachlar\u0131n planlar\u0131n\u0131 bu denli etkilemeli mi?<\/p>\n\n\n\n

Serbest At\u0131\u015f \u00c7izgisindeki \u015eans > Ma\u00e7 \u0130\u00e7i Performans\u0131 (?)<\/h2>\n\n\n\n

Rakibini domine eden bir tak\u0131m\u0131n ilk be\u015fini korumas\u0131 ya da ma\u00e7\u0131 fark yiyerek tamamlayan tak\u0131m\u0131n parkeye s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc be\u015fte de\u011fi\u015fikli\u011fe gitmesi olduk\u00e7a normal bir durum. Fakat son toplarda k\u0131l pay\u0131yla kaybedilen ma\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Gelen ma\u011flubiyeti bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k g\u00f6stergesi olarak alg\u0131lamak her zaman do\u011fru de\u011fil. Aksine bu karar, ba\u015f antren\u00f6r\u00fcn inisiyatifi d\u0131\u015f\u0131ndaki sebeplerden kaynaklanan ma\u011flubiyet sonucu verilen hiddetli tepki olarak yorumlanabilir. Bu sebeplerin temel \u00f6rne\u011fi rakip tak\u0131m\u0131n serbest at\u0131\u015f \u00e7izgisindeki performans\u0131. Ortalama bir tak\u0131m, ma\u00e7 ba\u015f\u0131na 25 serbest at\u0131\u015f kullan\u0131yor ve bu at\u0131\u015flarda %75 isabet buluyor. Tabi evdeki hesap her daim \u00e7ar\u015f\u0131ya uymuyor. Kimi zaman tak\u0131mlar faul \u00e7izgisinde \u00e7ok y\u00fcksek veya \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck y\u00fczdelere imza atabiliyor. Tahmin edebilece\u011finiz \u00fczere rakip tak\u0131m\u0131n faul \u00e7izgisindeki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ma\u00e7tan \u00f6nce kestirebilmenin bir yolu yok. Dolay\u0131s\u0131yla rakiplerin serbest at\u0131\u015f \u00e7izgisindeki \u015fans\u0131, coach ve oyuncular\u0131n ma\u00e7 i\u00e7indeki performans\u0131n\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakabilecek kadar s\u00fcrprize a\u00e7\u0131k ve belirleyici bir fakt\u00f6r.<\/p>\n\n\n\n

Hemen somut bir \u00f6rnekle destekleyelim. Takvim yapraklar\u0131 24 \u015eubat 2010’u g\u00f6steriyor. O gece %45 (10\/22) isabetle serbest at\u0131\u015f Detroit Pistons’\u0131n talihsizli\u011fi, rakibi Los Angeles Clippers’\u0131n serbest at\u0131\u015f \u00e7izgisinde %90’\u0131 ge\u00e7en (22\/24) isabet y\u00fczdesi taraf\u0131ndan per\u00e7inlenmi\u015f; neticesindeyse ortalamaya k\u0131yasla 10 say\u0131l\u0131k bir fark ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"